“Mama, hindi na po ba talaga tayo babalik sa Maynila?” tanong ni Cristy habang pinagpapalaman ng tinapay si Nonoy na nasa tabi niya. Magkakasama silang nag-aalmusal sa lamesa. Bibihira iyong mangyari dahil madalas ay maagang umaalis ang papa niya para pumunta sa barangay.
“Bakit, gusto mo na bang bumalik?” nakangiti pero may pagtatakang tanong ni Aling Nimfa. Inilagay na niya ang tinimplang kape sa tapat ng asawa niyang abala sa pagbabasa ng mga hawak na papel.
“Hindi naman po. Napapaisip lang ako kung ano na kayang hitsura ng Maynila ngayon,” tugon ni Cristy.
“Walang pagbabago. Magulo pa rin,” si Kap Ryan ang sumagot na saglit na humigop ng kape. “Kapag pumupunta ako sa kabilang isla para makipagmeeting sa mga ibang barangay captain, wala akong ibang napapanood sa T.V. nila kung hindi mga balita na tungkol sa krimen. Patayan, nakawan… Droga.”
Napansin ni Cristy ang kaseryosohan sa mukha ng papa niya nang banggitin nito ang huling salita. Sa lahat ng krimen, sa droga talaga pinakagalit ang papa niya. Iyon naman kasi ang madalas na pinagsisimulan ng lahat. Kapag lulong ang isang tao sa bawal na gamot, marami siyang masamang bagay na pwedeng magawa. Magnakaw… Manakit… Pumatay.
“Ate, tinapay ko… Ang dami mo nang nilagay na palaman,” pansin ni Nonoy.
“Ay, sorry!” natatawang inabot ni Cristy ang tinapay kay Nonoy. Hindi niya namalayang napatulala na siya habang nagpapalaman at nakikinig sa papa niya. Naalala niya kasi no’ng unang beses na dumating sila sa isla. Walang internet connection, walang signal ang cellphone at walang social media. Gustung-gusto na talaga niyang bumalik kaagad no’n sa Maynila. Ilang beses siyang nagkulong sa kwarto dahil kinukulit niya ang mga magulang na bumalik na sila. Pero siyempre wala siyang nagawa. Hanggang sa isnag beses na sinamahan niyang magtinda ng gulay ang nanay niya sa may palengke, do’n niya nakilala si Lila… At nang magsimula ang pasukan at makilala ang barkada. Hindi na niya ginusto pang bumalik sa Maynila. Kasi sa Isla Azul, maaliwalas. Tahimik at palaging payapa. Hindi kagaya sa Maynila. Lalo na no’ng mga panahong nasa pulitika ang papa niya. Ang isa sa hindi niya makalilimutang nangyari no’n, ay nang ma-ambush ang sinasakyan nilang van at tanging driver lamang ang namatay. Simula no’n, nagdesisyon na ang papa niya na iwan ang magulong lugar para sa kanila. Napapailing na bumuntong hininga siya bago ngumiti. “Pero okay na rin po tayo dito. Ayoko nang bumalik do’n.”
“Ang bilis namang magbago ng isip mo,” natatawang sabi ni Aling Nimfa. Binabalot niya ang kakanin na niluto sa mga dahon ng puno ng saging. “Pagkatapos mong kumain, dalhin mo na ‘to kayna Lola Cita mo. Matagal na kasi siyang nagre-request nitong biko.”
“Patapos na rin po ako. Samahan mo ako mamaya, Nonoy?” yaya ni Cristy.
“Ayoko, walang kasama si mama dito sa bahay,” tugon ng bata habang ngumunguya ng tinapay.
“Naku, tinatamad ka lang maglakad,” natatawang sabi ni Cristy. May kalayuan din kasi ang bahay nila na nasa gitna ng gubat. Pinili talaga ‘yon ng papa niya para raw tahimik. Inubos na niya ang tinapay na hawak para mainom na rin niya ang gatas na laman ng tasa niya.
“Magandang umaga!”
Halos lahat ay napatingin sa may pinto na yari sa kahoy. Naando’n ang isang naka-uniform na pulis. Si Mang Delfin.
“Delfin? Ang aga mong napadaan?” takang tugon ni Kap Ryan.
“Gusto sana kitang makausap,” medyo seryosong sabi ng pulis.
“Halika, pasok ka muna nang makapag-kape ka,” anyaya ni Aling Nimfa.
“Sige lang, Nimfa. Salamat pero gusto ko sanang makausap si kapitan nang kaming dalawa lang.”
Napahinto sa pag-ubos ng gatas niya si Cristy. Bakas na bakas sa mukha at boses ni Mang Delfin ang kaseryosohan na may kung anong kaba ang dulot sa kanya.
“Sige, sa labas na lang tayo mag-usap.” Tumayo na si Kap Ryan at tumuloy naa lumabas.
Hinawakan ni Cristy ang tasa ng baso at dahan-dahang uminom habang ang isip at tainga niya ay naka-focus sa labas. Mahihina ang mga boses na naririnig niya pero pinipilit niyang intindihin.
“May nakuha kaming tip na baka magkaro’n ng transaction ang mga pusher,” sa tono ng pananalita ni Mang Delfin, halatang ayaw nitong iparinig ang nais sabihin sa mga kasama ni Kap Ryan sa loob ng bahay.
“Dito sa Isla Azul?” tanong ni Kap Tyan.
“Oo. Pero hindi pa naman confirmed. Hinihintay ko pa rin kung kailan at saan…”
“Sino-sino raw sila?” muling tanong ni Kap Ryan.
Kanina pa nakababad sa gatas na laman ng tasang hawak ang labi ni Cristy. Narinig niya ang malalim na buntong hininga ni Mang Delfin pero bigo siyang maintindihan ang mga pangalang binanggit nito. Mas hininaan kasi ng pulis ang boses.
“Cristy? Tapos ka na ba sa gatas mo?”
Napapitlag si Cristy sa biglang tanong ng mama niya. Dire-diretso niyang inom ang natitirang laman ng tasa niya. “O-Opo. Tapos na po.”
“Eto na ‘yung mga biko… Umuwi ka kaagad pagkagaling mo do’n ha?” bilin ni Aling Nimfa.
“Pwede po bang dumaan ako saglit kayna Lila?” nakangiting tanong ni Cristy.
“Oh siya sige, h’wag ka na lang masyadong magpapahapon.” Inabot na ni Aling Nimfa ang mga ipapabigay kay Cristy. Araw kasi ng Linggo. At kapag ganitong araw ay hindi siya nagtitinda ng gulay sa palengke.
“Yey! Thank you po.” Kinuha na ni Cristy ang plastic. Malambing munang kinurot sa pisngi ang kapatid niyang hindi pa rin tapos kumain bago naglakad palabas ng bahay. “Pa, alis na po ako.”
“Mag-iingat ka at umuwi ka ng maaga mamaya,” tugon ni Kap Ryan bago muling bumaling sa kausap na pulis.
Binagalan ni Cristy ang paglalakad. Mas tinalasan ang panrinig. At bago siya tuluyang nakalayo, boses ni Mang Delfin ang narinig niya.
“Basta kapitan… Kailangan mong mag-doble ingat. Ikaw at ang pamilya mo… Hindi mo kilala kung sino ang mga kinakalaban mo.”
****
“Magandang umaga po!” bati ni Cristy nang makarating sa bahay nina Lolo Ambo at Nanay Cita. Naabutan niyang nagkakape ang dalawang matanda.
“Ikaw pala, Cristy… Pasok ka,” anyaya ni Lolo Ambo. Silang mag-asawa na ang kinilalang mga magulang ni Jin mula nang mamatay ang nanay nito sa panganganak at ang tatay nito sa sakit sa puso no’ng tatlong taon pa lang ang apo nila. Hindi naman sila nahirapan alagaan si Jin dahil bukod sa tahimik ay napakasunuring bata. May sustento rin silang natatanggap mula sa dalawa pang anak na nasa Maynila at may sarili ng pamilya.
Nagmano muna si Cristy sa dalawang matanda bago inilagay sa lamesa ang hawak na plastic. Parang sariling lolo at lola na rin ang turing niya sa mga ito. “Pinabibigay po ni Mama. Biko po na niluto niya.”
“Naku! No’ng isang linggo ko lang ‘to nabanggit sa Mama mo, gumawa na kaagad siya,” natutuwang sabi ni Lola Cita. “Sabihin mo sa kanya, salamat ha?”
“Makakarating po,” nakangiting tugon ni Cristy. Mabait sa kanya ang dalawang matanda. Actually, mabait ang mga ito sa lahat ng mga taga-isla.
“Kumain ka na ba? Gusto mo bang ipagtimpla kita ng maiinom?” anyaya ni Lola Cita.
“Nag-almusal na po ako bago umalis ng bahay. Nasaan po pala si Jin?” tanong ni Cristy.
“Nasa bakuran, nagwawalis. Pinaputol ko kasi ang ilang mga puno do’n,” tugon ni Lolo Ambo na binubuksan na ang isang biko upang kainin nilang mag-asawa.
“Pupuntahan ko lang po siya.” Naglakad na siya patungo sa bakuran at naabutan niya ngang nagwawalis ang patpatin niyang kaibigan. “Aga magsipag ah!” Umupo siya sa may mahabang bangko na nasa may tabi ng puno ng mangga.
“Uy! Ikaw pala… Ang aga mo ring mangapit bahay, ah,” pansin ni Jin.
“Buti sana kung kapitbahay ko lang talaga kayo. Ang layo kaya nitong bahay ninyo,” tugon ni Cristy.
“Ang sabihin mo, bahay ninyo ang malayo. Sa pusod pa ng gubat.” Dinakot muna ni Jin ang natitirang mga dahon at itinapon sa basurahan bago tumabi kay Cirsty. “Bakit ang aga mong napadaan?”
“May pinabigay lang si Mama. ‘Yung request ni Lola Cita na biko,” sagot ni Cristy.
“Ang sipag talagang magluto ng mama mo,” pansin ni Jin.
“Lalo na ‘kamo kapag ganitong araw ng Linggo kasi hindi siya nagtitinda sa palengke,” kwento ni Cristy. “Bakit pala ang aga mo magsipag? Saka, bakit pinaputol ‘yang puno ng santol?”
“Papa-extend daw nina lola ‘tong bahay namin. Ang alam ko, uuwi ‘yung tita ko saka pinsan ko. Tapos dito na rin sila titira. Pero ‘yung asawa niya magta-trabaho pa rin sa Maynila,” kwento ni Jin.
“Eh ‘di okay. At least, bukod sa ‘yo may makakasama na rin sina Lola Cita dito sa bahay,” ani Cristy.
“Oo nga, eh. Saka mabait naman ang mga ‘yun. Palagi sila dito kapag bakasyon.” Binitawan ni Jin ang walis sa may tabi niya. Bumuntong hininga. “Cristy, may itatanong nga pala sana ako.”
“Kung kailan ka sasagutin ng bestfriend ko. Naku, manligaw ka kasi muna,” panunukso kaagad ni Cristy.
“Hindi ‘yun. Saka handa naman akong maghintay kahit hindi pa niya ako sagutin kaagad.” Natawa na rin si Jin. “Pero tungkol nga ‘to kay Lila.”
Kumunot ang noo ni Cristy nang mapansin ang biglang pagseryoso ng mukha ng kausap. “Ano ‘yun?”
“May nababanggit ba sa siya sa ‘yo na problema niya?” malayo ang tingin ni Jin. Sa isipan niya ay naglalaro ang magandang mukha ng kababatang si Lila. Grade one pa lang ay magkakilala na sila. At ito ang naging tagapagtanggol niya sa mga nambubully sa kanya noon. Kilala niya itong masigla at matapang. At nitong mga nagdaang araw, napansin niyang may kakaibang lungkot sa mga mata nito kahit nakangiti ang mga labi.
Napalunok ng laway si Cristy. “Bakit mo natanong?”
“Wala naman. May napansin lang ako na kakaiba sa kilos o mga ngiti niya. Kilala ko kasi ‘yon eh. Hindi niya ugaling magsabi ng mga problema niya sa kahit na sino. Kaya naisip ko na baka sa ‘yo, may naku-kwento siya,” tugon ni Jin.
Saglit na nagdalawang isip si Cristy. Siya naman ang nagbitaw ng buntong hininga. Pinilit ang sarili na matawa para hindi mapansin ni Jin na apektado siya. “Baka paranoid ka lang… Alam mo naman ‘yun si Lila, minsan moody.”
Kumamot ng ulo si Jin. Natawa na rin sa sarili. “Baka nga… Pero kung sakali ha? Kapag may binanggit na kahit na anong problema sa ‘yo si Lila, sabihin mo sa akin, please? Gusto ko rin sanang makatulong sa kanya sa kahit na anong paraan na kaya ko.”
Ngumiti si Cristy. Tumango. May bahagi ng sarili niya ang labis na nakokonsensya. Pero alam niyang ito ang tama. “Oo naman. Makakaasa ka.”
****
Naghihintay si Lila sa may malaking veranda ng bahay nina Aling Sonia. Medyo kabado habang nakaupo. Wala do’n si Harris at sinadya niya iyon. Dahil ayaw niyang malaman nito na mangungutang siya sa nanay nito. Nakausap na rin naman niya si Aling Sonia sa palengke no’ng isang araw. Pasimple niya pa itong nilapitan. At sinabi nitong pumunta na lamang siya dito sa bahay upang maiabot ang perang hinihiram niya. Tumayo siya nang lumabas na si Manang Lucia, ang katulong sa malaking bahay na kausap niya kanina.
“Naku ‘neng, wala pala si Madam… Umalis kanina, hindi ko namalayan,” sabi ni Manang Lucia.
“Gano’n po ba?” Bumuntong hininga si Lila. Bigo siya sa pakay niya ngayong araw. Sa susunod na linggo ay baka may pumunta na namang taga-bangko galing sa kabilang isla para kausapin ang mga magulang niya. At sa mga susunod pang linggo baka tuluyan na silang mapaalis kapag hindi pa sila nakapagbayad. Saan sila titira? Sinong kukupkop sa kanila? May gusto pa bang tumulong sa kanila kahit baon na sila sa utang? Muli siyang nagbitaw ng buntong hininga. “Sige po, manang. Salamat po. Aalis na rin po ako.” kagaya
Nang makapagpaalam ay naglakad na siya palabas ng bahay. Panay ang buntong hininga habang naglalakad. Hindi pa man siya nakakalayo ay napapitlag siya sa pagbusina ng isang magandang kotse na huminto sa may tabi niya. “M-Mang Henry?”
“Galing ka ba sa bahay namin?” tanong ni Mang Henry.
“O-Opo, pero wala po pala do’n si Aling Sonia kaya umalis na rin po ako.” Medyo kinakabahan si Lila sa tuwing makikita ang tatay ng kaibigan niya. May usap-usapan kasi na may ilang kabataang babae na itong minolestya. Hindi nga lang nagsasalita o nagsusumbong dahil takot at nasusuhulan ng pera. Hindi naman talaga siya madaling maniwala sa tsismis at hindi ‘yon ang dahilan kung bakit ilag siya sa lalaking ito. Napapansin kasi niya na tuwing magkasama sila ni Cristy, iba ang mga tingin ni Mang Henry sa kanila. Lalo na sa bestfriend niya. Para bang hinuburan nito ng mga tingin si Cirsty.
“’Yung tungkol ba ‘to sa bahay ninyo?” muling tanong ni Mang Henry.
Mukhang nasabi na kay Mang Henry ni Aling Sonia ang pakay niya. “O-Opo.”
“Sakay na, bumalik tayo sa bahay.”
Mariing umiling si Lila. “Hindi na po…” Pakiramdam niya ay parang inuutusan siya ng lalaki. Bigla tuloy siyang kinabahan sa tono ng pagsasalita nito.
Ngumiti si Mang Henry. “Umalis kasi ang asawa ko at pumunta sa kabilang isla upang asikasuhin ang mga papeles na kailangan sa enrolment ni Harris sa Maynila. Pero ibinilin na niya sa akin ang kailangan mo.”
Saglit na nag-isip si Lila. Alam naman pala ni Mang Henry ang tungkol sa hihiramin niyang pera. Baka nga nandito na ang pera na kailangan niya. ‘Bahala na.’ At sa pagsakay niya sa kotseng minamaneho ni Mang Henry, hindi niya nakita ang pagngising malademonyo ng mga labi nito.
***
Pakiramdam ni Lila ay lalabas na ang puso niya mula sa dibdib niya dahil sa malakas na kaba. Nasa loob siya ng isang malaking kwarto sa bahay na binalikan nila ni Mang Henry. Nagtataka pa siya no’ng una kung bakit sa may likod sila dumaan at hindi sa may veranda. Pero nang sabihin ng lalaki na iaabot lang nito sa kanya ang pera ay hindi na siyang nag-atubili pang sumunod. Iniwanan siya nito sa may kwarto at sinabing kukunin lang sa kabilang kwarto ang pera.
Inilibot niya ang paningin sa paligid habang nakaupo sa may gilid ng kama. Halos kasing laki ng pinagsamang sala at banyo ng bahay nila ang kwartong iyon. May limang minuto na ang lumipas at nagsisimula na siyang mainip. Tumayo siya at wala sa loob na naglakad-lakad sa palibot ng kwarto. Hindi niya napigilan ang sarili na buksan ang isang malaking tokador na sana hindi na lang niya ginawa.
Posas. Latigo. Lubid. Kadena. Kandila… At kung ano-ano pa.
Lumunok siya ng laway. Dumoble ang kabang nararamdaman. May mali. Mali na nandito siya ngayon. Kailangan na niyang makaalis kaagad.
“M-Mang Henry…” Napaatras si Lila nang bumungad si Mang Henry sa pintong binuksan niya. “Bakit parang nakakita ka ng multo?”
“A-Aalis na po kasi ako… B-baka hinahanap na po ako sa bahay, “ nauutal na sagot ni Lila. Pigil ang mga luha niya. Hindi niya gusto ang ngising nakaguhit sa mga labi ng lalaki. Muli siyang napahakbang paatras sa paglapit nito.
“Pero hindi mo pa nakukuha ang pera na kailangan mo.”
Napatingin si Lila sa hawak na pera ng kausap. Makapal na kulay asul na mga pera. Kung tatantyahin niya, sapat na ‘yon sa kailangan nilang pera ng mga magulang niya. Baka nga labis pa. “B-Babalik na lang po siguro ako… Kapag nandito na si Aling Sonia.”
“Eto na ‘yung pera oh. Kukunin mo na lang. Teka, bakit ba parang kinakabahan ka?”
“M-Mang Henry, uuwi na po ako.” Hindi na napigilan ni Lila ang mga luha nang isarado ng lalaki ang pinto. Ini-lock nito ang door knob.
“Hindi pa pwede… Kasi maglalaro muna tayo. Gusto mo nitong pera ‘di ba? Kunin mo dito…” Ipinasok ni Mang Henry ang hawak na pera sa loob ng pantalon niya. Sa loob ng brief.
Umiling si Lila habang walang tigil ang pag-agos ng luha sa mga mata. “H-Hindi na po… U-Uuwi na po talaga ako.”
Sinimulan nang buksan ni Mang Henry ang butones ng suot niyang polo shirt. Hindi talaga si Lila ang kursunada niya, pero pwede na rin ‘tong bata. Dahil sigurado naman siyang kagaya ni Cristy, birhen din ito at masikip. Sariwa at masarap.
“M-Mang Henry, parang awa ninyo na po…” Umaatras si Lila sa bawat paghakbang palapit ng lalaki sa kanya.
“Bakit ka umiiyak ‘neng? Wala pa nga akong ginagawa eh.” Tuluyan nang nahubad ni Mang Henry ang pang-itaas. Tumambad ang malaking tyan at mabalahibong dibdib.
Natumba na si Lila sa kama na hindi niya napansing nasa likuran na pala niya. “H-h’wag po…”
“Gusto mo ng pera ‘di ba?” Hinawakan n I Mang Henry ang nanginginig na kamay ng dalagita at pinilit na ipasok sa loob ng pantalon niya. Pero hindi pera ang pinahawak niya dito, kung hindi ang matigas na niyang pagkalalaki.
Kaagad na binawi ni Lila ang kamay. Tumayo siya at sinubukang itulak ang lalaki.
“Saan ka pupunta?” Hinablot ni Mang Lester ang buhok ng dalagita at inihagis ang maliit nitong katawan sa ibabaw ng malaking kama.
“M-Mang Henry, a-ayoko po… Pauwiin ninyo na po ako.” Nasa sulok na ng kama si Lila. Nagsusumiksik. Naghahalo na sa mukha ang sipon at luha.
“H’wag kang mag-alala. Magugustuhan mo ang gagawin ko sa ‘yo ‘neng, magkakapera ka pa.” Kinuha na ni Mang Henry ang pera at ikinalat sa ibabaw ng kama. Ibinaba na niya ang pantalon kasama ang panloob. Sumampa na siya at kaagad na hinawakan ang payat na mga braso ni Lila. Itinaas niya iyon gamit ang isang kamay habang ang isang kamay ay ibinababa ang short at underwear ng dalagita.
“M-Mang Henry, parang awa ninyo na po… H’wag po.” Pilit na nagpupumiglas si Lila pero sadyang malakas ang lalaking nakaibabaw sa kanya. Diring-diri siya sa paglapat ng labi at dila nito sa leeg niya. “Tulung-tulungan ninyo ako!!!”
Huminto sa ginagawang pagdila si Mang Henry sa leeg ng dalagita. Nginisian ito. “Sige lang ‘neng… Suimigaw ka lang. ‘Yung malakas na malakas, dahil ‘yan ang gustung-gusto ko.” Kinausap niya ang mga katulong kanina. Pinapunta sa pelengke. Kaya solong-solo nilang dalawa ngayong ang buong malaking bahay. Marahas na niyang hinubaran ang dalagita na pilit pa ring nagpupumiglas. Natutuwa siya sa ginagawa nito dahil gusto niya talaga ang nanlalaban sa kama. Pero nang kagatin siya nito sa labi at dumugo iyon ay hindi niya na napigilan ang sa rili at malakas itong sinampal.
Nahilo si Lila sa lakas ng sampal na dumapo sa pisngi niya kasunod ang panghihina ng katawan. Pakiramdam niya pa ay umiikot ang kamang kinalulunan niya. Kailangan niyang lumaban. Hindi niya pwedeng isuko ang sarili sa manyakis na matandang ito.
“Sandali lang ‘to masakit ‘neng. Maya-maya lang masasarapan ka na…” bulong pa ni Mang Henry bago dinilaan ang tainga ng dalagita. Sinamantala niya ang panghihina nito. Kinuha niya ang lubid at itinali ang mga kamay at paa nito sa bawat kanto ng kama.
“Tama na po… pakawalan ninyo na po.” Muling pagmamakaawa ni Lila.
Lalo namang naglaway si Mang Henry nang tumambad ang kabuuan ng dalagita na nasa ibabaw ng kama. Muli niya itong dinapaan. At sa bawat pagpupumiglas na ginagawa nito ay sinusuntok niya sa sikmura.
Hindi na magawa pang magpumiglas ni Lila dahil sa ilang suntok na natanggap. Pinaliliguan na siya ng laway ngayon ng lalaki. Mula sa leeg pababa sa may dibdib niya.
“Masarap ba ‘neng?” tanong ni Mang Henry. Ang bibig nito ay nagpapalipat-lipat ng pagsipsip sa dalawang dibdib ng dalagita. Napakasariwa ng katawang ito. Siguro ay mas doble ang sariwa ng katawan ni Cirsty dito. Mahilig kasi siya sa maputi kagaya ni Christy. Pero dahil makinis naman ang borenang balat ni Lila ay ayos na rin. Marahas niya pang nilamas-lamas ang mga dibdib nito habang iniisip na si Cirsty iyon.
“Tama na po!!! Maawa na kayo sa akin.” muling iyak ni Lila. “Tulong!!! Manang Lucia!!! Tulungan ninyo po ako! Tulonggg.”
Kumapa sa paligid ng kama si Mang Henry habang patuloy sa pagsipsip sa dibdib nitong tila nain tanggalin ang laman n’n. Masyado nang maingay ang dalagita. Hindi siya makapag-concentrate sa pagpapantasya na si Cristy ang ginagahasa niya at hindi si Lila. Naabot ng kamay niya ang pakay. Ang panty ni Lila. Binilog iyon bago pilit na ipinasok sa bibig ng dalagita. Naririnig pa rin niya ang impit na iyak nito na lalong nagpapalibog sa kanya. Ang mga pilit nitong pagpupumiglas. Habang walang tigil ang mga kamay niya sa pagpapalipat-lipat ng lamas sa dibdib nito at pagkababae. Hindi na niya kaya pa…
Naramdaman ni Lila ang pag-ayos ng pagkakadapa ni Mang Hnery sa kanya. Umiling siya habang hirap na makapagsalita. Walang tigil ang luha sa mga mata niya. Wawasakin na siya ng lalaki. At bago pa siya muling makakilos ay bigla nang pumasok ang tila isang napakatigas na bagay sa pagkababae niya. Gusto niyang itulak ang lalaki pero wala na siyang lakas at mahigpit ding nakatali ang mga kamay at paa niya. Pakiramdam niya ay papanawan siya ng ulirat sa sobrang sakit nang isagad pa n Mang Henry ang kahabaan nito sa loob niya. Ilang mabilis at malakas na ulos pa ang ginawa nito. Marahas at para bang walang pakialam sa nararamdaman niyang sakit. Nangatal na ang mga labi niya sa sakit. Tumitirik na ang mga mata niya. At nanginginig na ang buong katawan niyang nanghihina na. Wala siyang magawa. Wala siyang magawa kung hindi ang umiyak. Kuyom ang mga kamao niya hanggang sa tuluyan na siyang sumuko sa panlalaban sa kababuyang ginagawa ng lalaking nakaibabaw sa kanya.
“P*tang ina ka ‘neng… Ang sarap mo rin pala…”
Hindi na niya naiintindihan ang sinabing iyon ni Mang Henry. Puro ungol na lang ang naririnig niya. Namamanhid na rin siya sa sakit pero wala siyang sarap na nararamdaman taliwas sa sinabi nito sa kanya kanina. Sagad hanggang sa kaloob-looban ang pag-ulos na ginagawa nito. Bumigay na ang katawan niya sa sakit. Namamanhid na siya. At hinayaan na lamang niya ang lalaki sa ginagawa nitong pambababoy sa kanya. Alam niyang mali. Pero wala na eh. Nandito na… Nawasak na ni Mang Henry ang pagkababae niya. Winasak na nito ang pagkatao niya.