B ata pa lang si Chris, laman na siya ng kalsada. Natuto siyang mabuhay para sa sarili dahil wala siyang maasahan sa ibang tao. Mula nang magloko ang kanyang ama at sumama sa ibang babae, ipinangako ni Chris sa sarili na wala na siyang kailangang hingin mula sa iba. Bagaman mapagmahal ang kanyang ina at wala itong inatupag kundi ang buhayin at palakihin siya at ang dalawa pa niyang kapatid, bata pa lang, alam na ni Chris na kailangan niyang maging matapang para sa sarili. Ito lang ang alam niyang paraan para mabuhay. Hindi sila mayaman. Nabubuhay lang sila sa maliit na negosyo ng kanyang ina sa Dau at sa pagsabak sa kung anu-anong trabaho kaya naman natuto siyang mag-ekstra sa mga maliliit na gawain para lang makatulong sa bahay: magkumpuni ng kung ano-anong sirang gamit — kotse, radyo, baradong tubo, dagdag-tao sa ginagawang konstruksyon, pahinante sa mga kompanya at pabrika, at kung ano-ano pa. Lahat sinubukan niya para makapag-ambag kahit paano para may pagkain sa mesa at may mainit na kamang hihigaan. Tinedyer pa lang siya, nabuo na ang abilidad niya na pumasok sa kung ano-anong larangan para mabuhay. Lahat gagawin para maitaguyod ang sarili at ang dalawa niyang nakababatang kapatid. Kaya ganoon na lang ang pasasalamat ni Aling Seling sa pagkakaroon ng panganay na si Chris.
Sumali siya sa Boy Scouts Sacred Heart College Chapter ng kanilang eskuwelahan dahil ayaw niyang kumuha ng ROTC. Ang sabi, sino man ang magiging Boy Scout ay exempted sa ROTC. Dahil linggo ang ROTC, inisip ni Chris na sayang naman ang araw na iyon kung saan puwede pa siyang mag-ekstra sa iba’t ibang gawain. Balak niyang mag-tryout sa basketball ng Sabado ng umaga para makapagtrabaho rin siya sa hapon. Minabuti niyang magpalista bilang Boy Scout. Dito niya nakilala si Renan.
Hindi na niya matandaan kung paano sila nagkilala ni Renan. Ang naaalala niya, late siyang dumating sa unang pagpupulong ng Boy Scouts noon. Si Renan ang unang kumausap sa kanya. Napag-alaman niyang mahilig ito sa musika at pelikula. Sa wakas, may makakausap na rin ako tungkol sa mga paborito ko, isip niya sa sarili. Kahit salat siya sa pera, ito ang kanyang naging dibersyon at libangan at nagtatabi siya ng kaunting pera para makapanood ng sine o makapag-download ng mga kanta. Minsan, pinahihiram siya ni Renan ng CDs at kahit magkaiba sila ng gusto, pinakikinggan din niya ang mga koleksiyon ni Renan. Masyadong madrama ang mga hilig na kanta ni Renan pero sige, okay na ring pakinggan. Kaysa sa wala.
Noon pa man, alam na niyang medyo malambot si Renan. Minsan, nakakaramdam siya ng hiya kapag nakikita ng mga tao na kasama niya ito. Baka isipin nila, malambot din ako, isip niya. Naalala niyang nakipagbuntalan pa siya noon sa isang pinuno ng Boy Scout patrol sa pagtatanggol kay Renan. Hindi niya nagustuhan na tinukso silang “mag-asawa.” Kaya palagi niyang pinaaalalahanan si Renan na maging matapang at hindi lalamya-lamya. Pero hanga siya dito dahil matalino at mahilig magbasa. Ang dami niyang natututuhan. Madalas, tinutulungan siya nito sa mga takdang-aralin na hindi niya kayang gawin. Natuwa rin siya kasi pagdating naman sa Practical Arts at iba pang kasanayan gaya ng gardening o homeroom, siya naman ang inaasahan ni Renan. Ganoon lang iyon. Tulungan lang.
Nakilala ni Chris ang mga magulang ni Renan nang magsimula siyang matulog doon para sa mga project na ginagawa nila ni Renan. Tuwang-tuwa sa kanya si Atty. Ballesteros. Magandang impluwensiya raw siya sa anak nila. Noong wala pa si Renan sa kainan, sekretong kinausap siya ni Attorney na turuan daw maging matigas at matapang ang kaibigan. May pagkabakla daw kasi ito. Para kay Chris, si Attorney ang perpektong halimbawa ng isang ama. Ilang beses na siyang nangarap na sana’y si Attorney na lang ang naging ama niya at hindi ang pendehong tatay niya na wala nang buto, wala pang kuwenta. Sinabi rin minsan ni Attorney sa kanya noon na sana siya na lang ang naging kaisa-isang anak niya, hindi si Renan. Lahat daw ng katangian ng isang isang mabuti at magaling na anak ay nasa kanya. Hindi tulad ni Renan na babakla-bakla. Hindi na lang niya ipinaalam kay Renan iyon. Si Tita Medy naman ay paborito siyang lutuan ng pochero. Kung sana ay may kapangyarihan ang mga anak na makapamili ng magulang, matagal na niyang ginawa ito.
Pero nang minsang natulog siya sa bahay nina Renan na wala ang mga magulang nito, doon niya nakilala kung sino talaga si Renan. Gusto niyang subukin kung ano talaga si Renan at kung may gusto nga ito sa kanya. Nakatulog siya sa sopa noon at nagising na lang na hawak-hawak na ni Renan ang kanyang titi at hinahalikan siya na labas ang dila. Nang kinompronta niya, sinabi ni Renan na mahal daw siya nito. At nararamdaman din daw ni Renan ang pagmamahal niya sa kanya. Hindi siya makapaniwala sa kanyang narinig. Ako, magmamahal ng bakla, sumbat ni Chris sa sarili. Kailan man ay hindi mangyayari iyon. Ang mga bakla ang salot ng mundo! Nakapandidiri sila!
Naalala niyang minsang wala silang pasok at hindi pa niya kilala si Renan, pumasok siya sa King Cinema para manood ng sine at magpalipas-oras. Katorse anyos lang yata siya noon. Akala niya ay aksiyon ang pelikulang Monamour ni Tinto Brass na palabas noon. Wala kasing mga litrato ang palabas at hindi pa kilala ang mga artista. Noong magbayad siya, pinapasok naman siya ng matandang nagbabantay sa takilya. Huli na nang malaman niyang bold pala ang mga pelikulang ipinapalabas doon. Pero dahil nakakita siya ng mga hubad na babae sa iskrin, naengganyo na rin siyang panoorin ito. Dahil sa walang patumanggang pagpapakita ng suso at puke ang pelikula, tinigasan si Chris. Inilabas ang kanyang matigas na titi sa kanyang beach shorts at nagsimulang magsalsal. Madilim sa sine noon kaya hindi niya namalayan na may katabi pala siya. Hindi niya matandaan kung siya ang tumabi dito o ito ang tumabi sa kanya pero naramdaman niya ang kamay nito na gumala patungo sa kanyang pagkalalaki. Magaspang ang kamay nito pero naramdaman niya ang sarap ng ibang kamay na nagsasalsal ng kanyang titi at lumalamukos ng kanyang bayag. Nagulat na lang siya nang maramdaman ang mainit na bibig na sumubo sa kanyang titi. Gusto niyang itulak ang gumagawa ng ganoon sa kanya pero parang may kung anong puwersa ang humihigop sa kanyang buong katawan. Para siyang nahihilo at lalagnatin. Hindi na siya nakalaban at buong pusong nagpaubaya na lang sa estrangherong nagpakasasa sa kanyang murang katawan. Taas-baba ang pagsupsop nito sa kanyang pagkalalaki kaya hindi na niya napigilan ang pag-angat ng kanyang puwit at pagkadyot sa mainit na bibig nito. Nang marating niya ang sukdulan, pumulandit ang katas ng kanyang kabataan na lubhang nagpahina sa kanya.
“`Tang-ina naman! Ba’t `di mo sinabing lalabasan ka na pala? Tarantadong bata `to. Gusto ko lang tsumupa. Ayoko ng shomod! Gago! Pwe!”
Naramdaman ni Chris na dinuraan ng matandang bakla ang kanyang titi habang sa katiting na liwanag na nanggagaling sa pelikula, nakita niyang tumayo ito at naglakad papunta sa palikuran, dura nang dura.
Inamoy niya ang basang kamay na puno ng laway at tamod at gusto niyang mahimatay sa baho. `Tang-inang baklang `yon! Maselan pa, super baho naman ang hininga, busal ni Chris sa sarili. Pupuntahan sana niya sa CR pero natakot siya na baka ipadakip siya nito. Menor-de-edad pa naman siya at hindi pa siya dapat nanonood ng pelikulang ganoon. Lumabas siya ng sinehan na diring-diri sa amoy niya. Pakiramdam niya, kumapit ang masangsang na amoy ng baklang matanda sa kanyang kaluluwa. Ipinahid ang natitirang basa ng kanyang kamay sa mga pader na inalikabukan ng mga usok ng mga sasakyan at dumi ng siyudad.
Kaya nang mahuli niyang hinahalikan siya ni Renan, naalala niya ang kahayupang ginawa ng matandang bakla sa kanya sa sinehan. “Pare-pareho kayong mga bakla, titi lang naming mga lalaki ang tanging gusto niyo sa buhay.” Iyon ang gusto niyang sabihin kay Renan. Hindi niya napatawad ang ginawa ni Renan sa kanya. Tunay na kaibigan pa naman ang turing ko sa kanya, katwiran niya.
Hanggang sa makilala niya si Ella. Nasa section 5 siya at matagal na niyang alam na may gusto ito sa kanya. Kaya nang minsang magparinig siya na liligawan niya ito ay bigla siyang siniil ng halik. Hindi na siya nahirapan. Sa kanya niya naranasan ang iba’t ibang klase ng pagtatalik. Iba si Ella sa mga babeng nakilala niya. Sinasabi ang gusto at hindi nagpapatumpik-tumpik pa. Kapag gusto, gusto. Kapag ayaw, ayaw. Minsan nga, habang nasa love terminal sila, sinubukan ni Ella na ipasok ang kamay ni Chris sa ilalim ng kanyang palda. Naramdaman ni Chris na basa na pala ang panty nito. Kay Ella naramdaman ni Chris ang iba’t ibang suson ng kanyang pagkalalaki. Nakalimutan niya si Renan. ` Buti na lang, hindi ako pumatol sa baklang `yon, isip niya.
Dumating ang araw ng pagtatapos. Bumaba ang mga grade ni Chris sa lahat ng subjects dahil wala na siyang tutor. Pero naipasa naman niya ang lahat ng ito. Nakopo niya ang Boy Scout National Award. Nagkita sila ni Renan kasama ang mga magulang nito sa graduation. Inimbitahan siyang bumisita uli sa bahay. Marahil, hindi sinabi ni Renan ang tunay na dahilan kung bakit hindi na siya nagagawi sa bahay nila. Dapat lang, dahil bakla siya. Dapat lang na itago niya iyon at nakakahiya. Kinausap ni Chris si Renan noon.
“Gradweyt na tayo ng high school, Renan. Iwan na natin `to dito. Ayoko nang magbaon ng sama ng loob.” `Iyon ang natatandaang sinabi ni Chris kay Renan.
“Pero `di ko pa rin maalis ang feelings ko sa `yo.”
Namula ang mukha ni Chris. Hindi siya makapaniwala sa sinabi ng dating kaibigan. “`Tang-ina, mag-uumpisa ka na naman ba, ha, Renan?”
“Sa `yon ang totoo eh. Ano’ng gusto mo, magsinungaling ako. Mag-pretend na wala?”
“Tigilan mo na `yang kahibangan mo, Renan.”
“Mahal mo ba si Ella?”
Hindi alam ni Chris kung paano sasagutin ang huling tanong ni Renan. Naramdaman niyang dumaan ang ilang saglit. Pero para matigil na ang kahibangan ng kausap, sinagot niya ito nang “Oo naman. Masaya kami ni Ella.”
Nang bakasyong iyon, magkasama sila ni Ella. Ipinalasap ni Ella sa kanya ang lahat-lahat. Modernong babae si Ella at walang kiyeme. Ipinakilala siya nito sa mga kaibigan niya sa sorority at sa mas malaking sirkulo ng mga tao. Tinuruan siya nitong maghithit ng damo at gumamit ng droga. Nakilala niya ang ilang mga kaibigan nito na ka-jamming sa ilang mga pot session. Alam niya kung saan ang bahay ng pusher na si Bogz at ang kanang kamay nitong si Tule, na kaya pinangalanang ganoon ay dahil hanggang ngayon ay hindi pa rin siya tuli kaya hindi na lumaki. Nag-iba ang mundo niya mula nang makilala si Ella. Habang tumatagal, papalayo siya nang papalayo sa dating Chris na kaibigang matalik ni Renan.
Isang gabi, buwan ng Mayo, walang magawa si Chris. Sorpresa niyang dinalaw sa bahay si Ella. Yayayain sana niya itong mamasyal. Laking gulat niya dahil nakita niyang nakikipaglampungan ito kay Bogz. Nakalislis ang maikling palda at sumisiwang ang bra sa nakabukas na blusa habang si Bogz naman ay walang damit-pantaas na nakapatong sa kanya. Akala niya interesado lang si Bogz sa perang natatanggap niya sa pagbili ng damo. Hindi niya alam na interesado pala ito sa syota niya. Matinding away ang sumunod.
“`Di ka na nahiya, kababae mong tao, patol ka nang patol sa kung kani-kaninong lalaki,” malakas na sumbat ni Chris.
“Naglalaro lang kami ni Bogz. Walang ibig sabihin `yon,” depensa ni Ella.
“Walang ibig sabihin `yong nakita ko? Nakapatong na siya sa `yo at nakahubad pa. `Kaw naman, bukas ang damit mo at nakabukaka.”
“Naglalaro nga kami. Matagal ko nang kilala si Bogz. Bago pa kita nakilala. Walang malisya `yong sa amin. Nagkakatuwaan lang.”
“Ang kati-kati mo!”
“Puwede ba, Chris? `Wag mo `kong sermunan. `Di komo mag-syota tayo ay pag-aari mo na `ko.”
“At ano’ng gusto mo, maging sawsawan ng bayan?”
Nakaramdam ng mainit na sampal sa kanang pisngi si Chris. Ramdam niya ang hapdi nito. Bahagya niyang hinawakan ang pisngi para pansamantalang mawala ang kirot.
“Maghiwalay na tayo. Tutal, wala naman akong nakukuha sa `yo. Bumalik ka na lang sa syota mong bakla!”
Iyon na ang huling pagkikita nila ni Ella. Nang matapos ang bakasyon, natapos din ang kanilang relasyon.
Itinuon ni Chris ang mga natitirang araw bago magpasukan sa pag-e-ekstra. Nakalikom siya ng sapat na pera para makapag-downpayment sa enrollment. Tuwang-tuwa si Aling Seling na hindi na niya kailangang gastusan pa ang pag-aaral ni Chris. Wala siyang maisip na kursong dapat kunin. Tiningnan niya ang Engineering pero may matinding exam ito at may mga laboratory pa. Mahirap na, magastos pa. Ayaw naman niyang kumuha ng Education. Para sa mga babae at bakla lang ito na gustong maging guro. Nag-enroll siya sa Liberal Arts. At dahil Communication Arts ang una sa listahan, ito na lang ang tsinek niya sa application form. Hindi niya alam na ito rin pala ang kursong kukunin ni Renan.
Nang mag-umpisa ang pasukan, paminsan-minsan sa campus ay nakikita niya si Renan — sa kantina, sa library, sa park. Pero hindi pa rin sila nagkikibuan. Maigi na ang ganito, isip niya sa sarili. Ayokong maging malapit uli sa kanya `tapos sasabihin niya uli na mahal niya ako. Ayokong tuluyan na siyang maging bakla. Nangako ako kay Attorney na tutulungan ko siya. Kahit hindi ko nakikita ang mga magulang ni Renan, alam kong mahal din nila ako at itinuturing nilang sariling anak. Ayoko nang makadagdag sa mga problema nila kay Renan. Isang araw, bibisitahin ko rin sila.
Nang mag-third year si Chris, nagkaroon ng malawakang recruitment ang CASoc, ang pinakamalaking lehitimong organisasyon sa Comm Arts para sa mga bagong magme-major na mga mag-aaral. Dito niya nakita uli si Renan. Nagkumustahan. Nagbiruan. Parang walang nangyari. Nagtapat si Renan na hindi na siya in-lab sa kanya. Bahagyang nalungkot si Chris na malaman ang katotohanang ito mula sa kaibigan pero alam niyang ito ang makakabuti para sa kanilang dalawa, lalo na para kay Renan. Tanda pa niya ang sinabi ni Renan noon.
“Let’s make a deal, Chris. I will accept na hanggang friends lang tayo at `di ko na gagawin ang ginawa ko sa `yo noong high school. Pero, kelangang i-accept mo rin kung sino talaga `ko. `yon lang ang wish ko.”
“Talaga? Sigurado ka?”
“`Kaw ang tinatanong ko.”
“’Di mo na gagawin ang ginawa mo sa `kin no’ng high school tayo?”
“Promise.”
“Sayang naman, tsk, tsk! Ngayon pa na gumanda lalo ang katawan ko? Naggi-gym ako ngayon. Baka magsisi ka.”
“Tarantado!”
Tinanong ni Renan si Ella pero hindi na nagpaliwanag pa si Chris.
Sa pagtatapos ng meeting at eleksiyon ng CASoc, nahirang na presidente si Renan at si Chris ang bise-presidente. Pero laking galak ni Chris na nagkaayos din sila ni Renan matapos ang halos tatlong taon. Dumaan ang semestre na iyon na parang walang nangyari. Ito ang isa sa mga pinakamasayang panahon para kay Chris. Nanumbalik ang kanilang pagkakaibigan ni Renan at naging mas maganda pa kaysa sa dati. Dahil alam niyang malinaw na sa kanilang dalawa ang totoo, hindi na apektado si Chris sa mga naririnig niya tungkol sa kanilang dalawa. Nakabalik na siya uli sa bahay nina Attorney. Lalo pa siyang nakatikim ng masarap na pochero ni Tita Medy.
Nang magbukas ang sumunod na semestre, naging abala sina Chris at Renan sa pag-oorganisa ng mga proyekto ng CASoc.
Isang araw humahangos si Chris papasok sa kanyang klase at akala niya ay late na siya. May sumilip na bagong teacher sa kanilang kuwarto.
“Is this the 4CA1 class?”
Tumahimik ang buong klase.
Malakas ang kanyang boses. Malakas din ang kanyang dating. “Okay, I just want to make sure that I am in the right room.” Naglakad na ito sa gitna ng platform at nagpakilala. “I am Mr. Wilfredo Sta. Cruz and your subject today is Literature.”
Nagkatinginan sina Renan at Chris. May kung anong kumislot sa dibdib ni Chris. Hindi niya maipaliwanag kung ano.